Fosfor (P) i azot (N) są pierwiastkami niezbędnymi dla funkcjonowania organizmów żywych. Jednakże ich nadmierny ładunek, pochodzący z różnych źródeł antropogenicznych (miejskich i rolniczych), może zaburzać równowagę ekologiczną ekosystemów oraz stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka. Obciążenie środowiska biogenami już się zwiększa i będzie się dalej nasilać wraz ze wzrostem liczby ludności, a problem ten dodatkowo pogłębią postępujące zmiany klimatu. W związku z tym pogłębiona wiedza na temat biogeochemicznych cykli biogenów (P i N), kontrolowanych w dużej mierze przez bakterie, jest kluczowa dla opracowania skutecznych strategii ograniczania ich nadmiaru w wodach słodkich. W porównaniu z N, który może być przekształcany przez bakterie i usuwany z ekosystemu poprzez emisję do atmosfery w postaci azotu cząsteczkowego (N₂), obieg P jest znacznie bardziej złożony i ograniczony. Z tego względu badania nad bakteryjnymi procesami cyklu N w ekosystemach słodkowodnych są dotychczas znacznie intensywniejsze. Natomiast P jest akumulowany w komórkach mikroorganizmów, takich jak bakterie akumulujące polifosforany (ang. polyphosphate-accumulating bacteria, PAB), w postaci polifosforanów (ang. polyP), które stanowią jeden z kluczowych biologicznych magazynów P w środowisku. Biorąc pod uwagę dominującą rolę bakterii w akumulacji P w osadach dennych oraz biofilmach w siedliskach słodkowodnych, konieczne jest rozszerzenie badań ekofizjologicznych nad PAB, obejmujących analizę ich zróżnicowania, strukturę zbiorowisk oraz funkcje pełnione w naturalnych środowiskach słodkowodnych.
Dotychczasowa wiedza na temat PAB oraz ich fizjologii związanej z akumulacją P koncentruje się niemal wyłącznie na systemach inżynieryjnych, w szczególności na oczyszczalniach ścieków. Najlepiej poznanym przedstawicielem PAB jest Candidatus Accumulibacter phosphatis (ang. CAP). Związane jest to ze specyficznymi warunkami beztlenowymi / tlenowymi panującymi w oczyszczalniach, które sprzyjają rozwojowi zespołów PAB zdominowanych przez CAP. Dzięki wysokiej efektywności usuwania P w warunkach tlenowych bakterie te były intensywnie badane z zastosowaniem niehodowlanych metod molekularnych, gdyż nie poddają się one skutecznej hodowli w warunkach laboratoryjnych. W przeciwieństwie do systemów inżynieryjnych, różnorodność oraz rola ekologiczna PAB w naturalnych ekosystemach wód słodkich, w tym w rozwiązaniach opartych na przyrodzie (ang. Nature-based Solutions, NbS) przeznaczonych do oczyszczania wód rzecznych, pozostają wciąż słabo poznane. Wstępne analizy wykazały, że CAP nie jest głównym taksonem w zespołach PAB występujących w tych środowiskach, co sugeruje istnienie innych, dotąd nieopisanych zespołów bakterii, odgrywających kluczową rolę w procesach obiegu P. Podkreśla to, że różnorodność, bogactwo gatunkowe oraz procesy metaboliczne PAB poza systemami inżynieryjnymi są nadal w dużej mierze nieznane.
Celem niniejszego projektu jest wypełnienie luki w aktualnej wiedzy poprzez kompleksową charakterystykę różnorodności PAB, analizę struktury ich zbiorowisk oraz funkcji pełnionych w osadach i biofilmach porastających podłoże skalne w dwóch zlewniach wód słodkich: jednej o niskim stopniu antropopresji (środowisko półnaturalne) oraz drugiej silnie przekształconej, o charakterze miejsko-rolniczym. Uzyskane wyniki zostaną porównane z danymi pochodzącymi z osadów i biofilmów rozwijających się na podłożu wapiennym w rozwiązaniu opartym na przyrodzie (NbS), reprezentowanym przez system sedymentacyjno-biofiltracyjny, który naśladuje warunki sprzyjające wzbogacaniu zespołów PAB. Ponadto badania ekologiczne zostaną uzupełnione o izolację i charakterystyką szczepów bakteryjnych, co umożliwi głębsze zrozumienie ich ról ekofizjologicznych w cyklu fosforu oraz ocenę ich potencjału biotechnologicznego pod kątem przyszłych zastosowań.
Dodatkowo oznaczone zostaną fizyczne i chemiczne właściwości wody, osadów oraz skał w badanych siedliskach słodkowodnych. Zbiorowiska PAB w siedliskach słodkowodnych będą analizowane z wykorzystaniem metod molekularnych. Izolowane szczepy bakteryjne zostaną scharakteryzowane pod kątem ich zdolności do pośredniczenia w procesach transformacji fosforu przy użyciu metod biochemicznych i genetycznych. Najbardziej obiecujący szczep bakteryjny zostanie wytypowany do pogłębionych badań w celu uzyskania szczegółowych informacji na temat jego funkcji w obiegu P w naturalnych środowiskach wód słodkich.
W rezultacie projekt ten przyczyni się do istotnego poszerzenia wiedzy na temat zespołów PAB w naturalnych ekosystemach włączając NbS. Uzyskane wyniki pozwolą zidentyfikować kluczowe taksony oraz dominujące szlaki funkcjonalne w warunkach półnaturalnych i podlegających presji antropogenicznej. Pozwoli to lepiej zrozumieć role ekologiczne PAB w cyklu fosforu w wodach słodkich oraz stworzy podstawy dla przyszłych badań nad tym, w jaki sposób funkcjonalna różnorodność mikroorganizmów przyczynia się do stabilności biogeochemicznej w zmieniających się środowiskach. więcej informacji o projekcie na stronach Narodowego Centrum Nauki
Stosujemy pliki cookies w celu gromadzenia danych statystycznych oraz prawidłowego funkcjonowania serwisu. Pliki te mogą być umieszczane na Twoim urządzeniu do odczytu stron. Więcej informacji o celu używania i zmianie ustawień ciasteczek znajdziesz w naszej polityce prywatności.