Stanowisko Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii Polskiej Akademii Nauk pod auspicjami UNESCO

w sprawie działań związanych z uporządkowaniem gospodarki wodnej  na Łódzkich Błoniach

Na podstawie materiałów przedstawionych przez Zamawiającego oraz Wykonawcę inwestycji aktualizujemy nasze stanowisko dotyczące warunków gruntowo-wodnych na terenie Błoni.

Przedstawiona opinia geotechniczna wskazuje, że zwierciadło wód gruntowych znajduje się na głębokości 2-4m, nad nim znajduje się natomiast nieprzepuszczalna warstwa gliny oraz nasypów antropogenicznych zawierających m.in. gruz budowlany. Obserwowane na terenie Błoni zastoiska wody nie są zatem wynikiem naturalnych, trwałych warunków podmokłych, lecz przede wszystkim efektem słabej przepuszczalności wierzchniej warstwy gruntu. W rezultacie woda opadowa nie przesiąka do głębszych warstw, tylko spływa po powierzchni gromadząc się w zagłębieniach terenu i tworząc okresowe zastoiska. Niestety zastoiska te nie stanowią dobrych siedlisk dla zwierząt i roślin ponieważ szybko odparowują pozostawiając zbity, przesuszony grunt.  

Teren Błoni był historycznie częścią folwarku i znajdowały się na nim użytki zielone oraz pola uprawne. Objęte były one systemem melioracji mającym regulować stosunki wodne. Na terenie Błoni odnaleziono ceramiczne sączki drenarskie, które były powszechnie stosowane w systemach melioracyjnych w Polsce od końca XIX wieku do pierwszej połowy XX wieku, zwłaszcza w okresie przedwojennym.

Można przypuszczać, że historyczny system melioracyjny uległ z czasem zniszczeniu lub rozszczelnieniu. Nie jest możliwe jednoznaczne określenie momentu jego degradacji, jednak istotny wpływ mogły mieć przekształcenia związane z rozwojem urbanistycznym okolicy, w tym budowa osiedla Retkinia, w czasie której część terenu Błoni wykorzystano jako miejsce wywozu nadmiaru ziemi i gruzu budowlanego.

Z przedstawionej dokumentacji wynika, że planowane rozwiązanie techniczne zakłada:

• odtworzenie zniszczonego systemu melioracji, o ile to możliwe w oparciu o istniejące sączki;
• wprowadzenie zastawek umożliwiających kontrolowane gospodarowanie wodą opadową na tym terenie.

W drugim etapie prac na dnie istniejącego rowu wzdłuż ul. Konstantynowskiej planowane jest ułożenie drenokolektora, który w dolnej części (do ok. 2/3 wysokości) będzie szczelny, natomiast w górnej części perforowany. Drenokolektor zostanie zasypany żwirem co umożliwi swobodny, poziomy i ułatwi pionowy przepływ wody. Oznacza to że możliwe będzie niewidoczne dla użytkowników Błoni spiętrzenie wody gruntowej, ponieważ do drenokolektora ma zostać podłączony system melioracyjny z wykorzystaniem sączków drenarskich.

Jak będą działać sączki drenarskie?

Zastosowanie sączków umożliwi przesiąkanie wody przez trudno przepuszczalną warstwę przypowierzchniową, co pozwoli na zwiększenie infiltracji i zasilania wód podziemnych. Jednocześnie nadmiar wody będzie mógł być odprowadzany systemem melioracyjnym do drenokolektora.

Projektowany system ma być wyposażony w zastawki regulacyjne, które umożliwią kontrolowanie odpływu wody i zapobiegną jej niekontrolowanemu odprowadzaniu do przepustu pod ul. Konstantynowską i dalej do rzeki Łódki. Rozwiązanie to ma umożliwić okresowe retencjonowanie wody na terenie Błoni.

Dodatkowo planowane jest wyrównanie części powierzchni terenu warstwą gleby o korzystnych właściwościach infiltracyjnych, co powinno poprawić zdolność gruntu do przyjmowania wód opadowych, gromadzenia wody (tym samym wspierania roślinności) i ograniczyć powstawanie powierzchniowych zastoisk.

W świetle przedstawionych informacji należy stwierdzić, że proponowany sposób realizacji jest zgodny z jedną z rekomendacji zawartych w pierwotnym stanowisku ERCE PAN, tj. z postulatem:

„okresowego, a nie trwałego, odprowadzania nadmiaru wód”.

Tak zaprojektowany system może umożliwić kontrolowaną regulację stosunków wodnych, zachowanie okresowej retencji wody na terenie Błoni oraz ograniczenie negatywnych skutków nadmiernego odpływu wód opadowych.

Na podstawie przedstawionych materiałów należy również stwierdzić, że tak określony zakres prac nie stanowi zagrożenia odwodnieniem terenów przyległych, w tym Ogrodu Botanicznego. Zakres działania pojedynczego sączka nie przekracza 1m zatem cały system oddziałuje wyłącznie na obszar objęty drenażem melioracyjnym. Ponieważ system przewiduje regulowany odpływ wód oraz ich częściowe zatrzymywanie i infiltrację w obrębie analizowanego obszaru, warunki wodne powinny ulec poprawie zapewniając lepsze siedliska dla roślinności: traw, krzewów i drzew, które obecnie znajdują się pod presją okresowych braków wody. Obecny płytki profil gleby ogranicza również możliwość regeneracji trawy po imprezach.

Schemat działania systemu melioracji na gruntach nieprzepuszczalnych (opracowanie własne)